کیس وندر وستن (Kees van der Westen) : وقتی یک اسپرسوساز به اثرِ هنری تبدیل می‌شود

یک دانشجوی هلندی که می‌خواست به ایتالیایی‌ها درس بدهد

سال ۱۹۸۴ بود. Kees van der Westen، دانشجوی طراحیِ صنعتی اهلِ استانِ North Brabant هلند، باید برای پایان‌نامه‌اش یک پروژه انتخاب می‌کرد. آن سال‌ها موجِ طراحیِ جسورانهٔ ایتالیایی — با رنگ‌ها و فرم‌های عجیب — سرتاسرِ دنیای دیزاین را گرفته بود. Kees جوان و کمی سرکش، تصمیمی بلندپروازانه گرفت: می‌خواست «به ایتالیایی‌ها نشان دهد اسپرسوساز را چطور باید ساخت». از نظر او ایتالیا در مد و مبلمان غنی بود، اما اسپرسوسازهایش چیزی جز «جعبه‌های بی‌روح» نبودند.

نتیجهٔ آن پروژه، دستگاهی شد به نامِ Embezzler. ماجرا اما آن‌طور که نقشه کشیده بود پیش نرفت؛ این دستگاه در حینِ ساخت چندین بار منفجر شد و سرانجام به‌صورتِ یک ماکتِ غیرکارکردی (dummy) تمام شد — و طبق گفتهٔ خودِ شرکت، نامش هم از همین ماجرا آمد. اما همین شکستِ پرسروصدا جرقهٔ یک عمر وسواس شد. دستگاهِ دومش، Delray Deluxe، نخستین دستگاهی بود که واقعاً کار کرد و در نمایشگاهِ پایانِ سال فروخته شد؛ اولین فروشِ زندگیِ Kees.

این جمله، کلِ فلسفهٔ اوست. در دورانی که جهان به‌سمتِ تولیدِ انبوه و کالاهای دورانداختنی می‌رفت، Kees راهِ مخالف را رفت: تمرکز بر نوآوری، کیفیت و کاربری. او حتی روی واژه‌ها هم حساس است؛ اصرار دارد محصولش «machine» (ماشین) نامیده شود نه «device» (دستگاه)، و معتقد است یک اسپرسوسازِ واقعی باید اهرم، دکمه‌های بزرگ و دستهٔ فیزیکیِ واقعی داشته باشد، نه صفحهٔ لمسی.

پیوندی که با لامارزوکو شکل گرفت

نخستین دستگاهِ تولیدیِ واقعیِ Kees، یعنی Mistral، در سال ۱۹۹۴ متولد شد. او در آن زمان نماینده و سرویس‌کارِ La Marzocco در هلند بود و از قطعاتِ این برند (به‌ویژه مدلِ Linea) استفاده می‌کرد. وقتی حدودِ سالِ ۲۰۰۲ طراحیِ نسلِ تازهٔ Mistral را آغاز کرد، La Marzocco چنان مجذوب شد که پیشنهاد داد خودش آن را بسازد — هزینهٔ طراحی و نمونه‌سازی را پرداخت و Kees بابتِ هر فروش حق‌امتیاز گرفت.

آخرین Mistral در سال ۲۰۰۴ ساخته شد؛ در مجموع ۱۱۶ دستگاه. نکتهٔ جالب اینکه واپسین دستگاه یک مدلِ پنج‌گروپه بود که برای بنیان‌گذارِ Stumptown Coffee ساخته شد — چیزی که خودِ Kees آن را «نقطهٔ پایانِ باشکوهِ سری اول» نامید.

ماشین‌هایی که افسانه شدند

هنر در خدمتِ مهندسی

امضای فنیِ Kees، گروپِ اشباع‌شدهٔ چندبویلره، پیش‌دمِ متغیر و پروفایلِ فشار است. او سیستمی ساخته به‌نامِ PPIC که با چرخاندنِ یک پیچ، باریستا فشارِ پیش‌دم را تنظیم می‌کند و حرکتِ پیستونِ فنری را از پشتِ یک سیلندرِ شیشه‌ای می‌بیند. این دقیقاً همان فلسفهٔ اوست: «دوست داریم همه‌چیز را نزدیک به انسان نگه داریم؛ وقتی مردم ببینند درونِ دستگاه چه می‌گذرد، راحت‌تر آن را می‌فهمند.»

طراحیِ او الهام‌گرفته از قایق‌های تندرو، خودروهای مسابقه و هواپیماهای قدیمی است. خودش می‌گوید: «اسپرسو، قهوه‌ای سریع است؛ من هر چیزی را که سریع به‌نظر برسد دوست دارم.» همین زبانِ بصریِ رترو-فیوچریستیک است که هر دستگاهِ او را به نقطهٔ کانونیِ کافه تبدیل می‌کند.

ساخته‌شده برای یک نسل

دستگاه‌ها دست‌ساز و در شمارِ محدود تولید می‌شوند — حدودِ بیست دستگاه در هفته، در کارگاهی در شهرِ Waalre هلند. اما نکته‌ای که برای ما در اسپرسو تکنیک اهمیتِ ویژه دارد این است: Kees صریحاً دستگاه‌هایش را برای عمرِ یک‌نسلی و تعمیرپذیری طراحی می‌کند و قطعاتش را جداگانه عرضه می‌نماید. این یعنی یک دستگاهِ Kees، با سرویس و نگهداریِ درست، می‌تواند ده‌ها سال کار کند.

برگهٔ شناسنامه

اسپرسو تکنیک کاظم‌پور (espressotechnic.ir) یک ارائه‌دهندهٔ مستقلِ خدماتِ تعمیر و فروشِ قطعاتِ اسپرسوساز است و وابسته به برند Kees van der Westen یا موردِ تأییدِ رسمیِ آن نیست. تمام نام‌ها و نشان‌های تجاری متعلق به صاحبانِ آن‌هاست و صرفاً برای شناسایی و اهدافِ آموزشی به‌کار رفته‌اند.